محجوب، از مدافعان حقوق کارگري است که حالا سن و سالي را پشت سر گذاشته. او در گفت‌و گوي خود از وضعيت فعلي جامعه 12 ميليون نفري کارگري برايمان مي‌گويد.
آقاي عليرضا محجوب! شما خودتان در جواني چقدر سختي کارگري کشيديد.اصلاً يادتان هست اولين دستمزدي که گرفتيد، چقدر بوده؟
من براي اولين بار از 15 سالگي در يک کارگاه کوچک چاپ کارم را با ماشين چاپ شروع کردم. آن روزها چاپ خوانده بودم و اين کار را دوست داشتم، بنابراين مي‌توانم بگويم، من يک کارگر ماهر بودم، اما کارم سخت بود. کارم را با دستمزدي حدود 1200 تومان شروع کردم که آن زمان براي خودش حقوق زيادي محسوب مي‌شد. بعد از چاپخانه، برق خواندم و برقکار شدم و برق‌هاي اوليه برخي از ساختمان‌هاي اکباتان کار من است.
دبيرکل خانه کارگر چه تعريفي از «کارگر» دارد؟
هر کسي که مقابل مزد به درخواست يا دستور کارفرما به هر عنوان کار مي‌کند، «کارگر» است. برخي فکر مي‌کنند شوهرشان کارفرمايشان هست! در حالي که اين طور نيست، چون مزد مهم است. بنابراين حداقل 12 ميليون نفر زيرمجموعه قانون کار هستند و عنوان کارگر را مي‌گيرند.
به عقيده جناب عالي کارگران بيشتر کار مي‌کنند يا کارمندان؟
من اعتقاد دارم همه کار مي‌کنند و اگر مشکلي هم وجود دارد، از مديران است. اينکه مي‌گويند، کارگران بيشتر کار مي‌کنند يا کارمندان، همه کري خواني صنفي است. گروه کارگري هميشه بيشتر کار مي‌کنند و بايد بگويم در اين تعريف کارمند به فردي گفته مي‌شود که مشمول قانون استخدام کشور باشد و سايرين که حقوق دريافت مي‌کنند، کارگرند.
چرا کارگران در مقابل کار زيادي که انجام مي‌دهند، دستمزد خيلي کمي دارند؟
دستمزد متأثر از بازار کار، قيمت کالا و خريد و فروش است، شايد کاري آسان اما مزد بالايي داشته باشد؛ اما اگر کاري سخت و کارگربر باشد، نرخ
بهره وري پاييني دارد که شاخص عدالت و بازار اينجا هيچ کاره است و بايد گفت، عدالت در اقتصاد سرمايه داري نيست. عدالت در حق کارگران رعايت نمي‌شود. امکان ندارد کساني که سخت کار مي‌کنند، بيشتر پول بگيرند، چون کارهاي سخت علاوه بر پايين بودن نرخ بهره وري، قيمتشان هم در بازار پايين است. از همه بدتر کارگران معادن زغال سنگ هستند که در بدترين شرايط کار و ماهانه حداقل‌ها را دريافت مي‌کنند؛ چيزي دو سوم حقوق يک کارمند ساده! متأسفانه سرمايه‌داري در عدالت معنا ندارد و بي‌رحم است.
به نظر شما مهم‌ترين دغدغه امروز جامعه کارگري چيست؟
مهم‌ترين دغدغه همه کارگران معيشت است. اما هر گروه کارگري دغدغه خاص خودش را دارد؛ براي برخي مثل معدن يا شهرداري ابتدا ايمني اهميت دارد. در حق کارگران پيمانکار شهرداري استثمارهايي انجام مي‌شود و حقوقشان را هم به موقع پرداخت نمي‌کنند. قراردادهاي موقت نخستين آسيب کارگران است که مانع
اعتراض شان مي‌شود. بنابراين اگر بگوييم به کارگران حق اعتراض داده شود، مثل اين است که روي يخ يک شعار زيبا نوشته باشيم. امنيت شغلي تا نباشد نمي‌توانند اعتراض کنند و فريادي را هم پاسخ نمي‌دهند. 20 تا 25 درصد جامعه 12 ميليوني کارگري اعتراض نمي‌کنند. در بدترين حالت، صداي اعتراض 70 درصد جامعه سه ميليوني خدماتي و صنعتي را هم نمي‌شنويم که البته زيرمجموعه 12 ميليون نفر ذکر شده قرار دارند.
تشکل‌هاي صنفي که به نام حمايت از کارگر فعاليت مي‌کنند، به خاطر کارگران کاري انجام مي‌دهند يا بيشتر براي نان و نامشان فعال هستند؟
از اين‌ها بهتر اين است که بگويم فقط آب در هاونگ مي‌کوبند! در همه دنيا هم به اين صورت است. چون امنيت شغلي نيست، هيچ کارگري در انجمن‌هاي صنفي عضو نمي‌شود و حقوقش غيرقابل دفاع مي‌ماند. قشر کارگران ضعيف ترين، مشکل دارترين و شريف ترين قشر جامعه هستند.
از بيشترين حوادثي که براي کارگران پيش مي‌آيد، بگوييد.
متأسفانه 51 درصد حوادث ساختماني مربوط به جامعه کارگري است و شدت فوتي‌ها سالانه تا 25 هزار نفر مي‌رسد و کمترين عدد هم بالاي پنج هزار نفر است. تعداد حوادث جزيي و کلي براي کارگران هم در سال به بيش از 250 هزار حادثه مي‌رسد.
اين کارگران به خاطر رعايت نکردن نکات ايمني، استفاده نکردن از وسايل کار، و نبود آموزش کافي جان خود را از دست مي‌دهند. اما هر کارگري که حتي يک روز هم کار کرده باشد و بر اثر حادثه جان خود را از دست بدهد، خانواده اش مشمول مستمري مي‌شود. اکنون عده زيادي نيستند که بيمه نباشند، ولي قرباني هايي هستند که به خاطر ترس از بازرس، دور از دسترس شناسايي قرار مي‌گيرند!
از خاطراتي بگوييد که کارگران خوشحال بودند يا ناراحت يا حتي خاطره‌اي تلخ از آنان بگوييد.
روزي که قانون «بازنشستگي براي مشاغل سخت» در مجلس شوراي اسلامي تصويب شد، عده زيادي از کارگران به خانه کارگر زنگ مي‌زدند و تشکر مي‌کردند، اما صدايشان از خوشحالي مي‌لرزيد و حتي گريه مي‌کردند.
نظر شما